Wczesnośredniowieczne gry i zabawy

Archeolodzy z Muzeum Uniwersytetu w Bergen w kwietniu tego roku prowadzili prace wykopaliskowe w Ytre Fosse w Zachodniej Norwegii. Badając pozostałości niewielkiego grobowca z wczesnej epoki żelaza, natrafili na planszową grę. Ytre Fosse leży na dawnym żeglarskim szlaku handlowym zwanym Nordvegen, na północ od Alversund. Obszar usiany jest grobami w postaci kopców i stanowi świadectwo potęgi politycznej i handlowej jego ówczesnych mieszkańców. W interesującym grobowcu archeolodzy znaleźli trzy ceramiczne garnki, brązową szpilę, fragmenty szkła, 18 elementów planszowej gry oraz kości do gry charakterystyczne dla rzymskiej epoki żelaza (I-V w. n. e.), używane do Ludus Latrunculorum, poprzedniczki hnetafal. Uważa się, że gry odgrywały ważną rolę wśród skandynawskich elit, a znalezisko z Ytre Fosse pozwoli zgłębić to zagadnienie. Zapraszam do obejrzenia krótkiego filmu z wykopalisk. Niestety nie umiem go wstawić tu na blogu Bibliografia: 1,700-Year-OldBoard Game Found In Norwegi...

Latem ubiegłego roku na pływowej wyspie u wybrzeży północno-wschodniej Brytanii, Lindisfarne, zespół archeologów z Durham University i DigVentures prowadził wykopaliska. We wrześniu znaleźli tam unikatowy pionek do wikińskiej gry typu tafl. Fot. DigVentures and Durham Universtiy Szklany pionek jest drugim tego typu znaleziskiem na Wyspach Brytyjskich. Wcześniej wykonany z tego samego materiału pionek znaleziono w Szkocji, na wzgórzu Pictish w Dundurn. Ten z Lindisfarne wykonano z półprzezroczystego niebieskiego i białego szkła i ozdobiono białymi aplikacjami - kuleczkami. Dlatego interpretuje się go jako pionek prezentujący króla w wikińskiej grze hnefatafl i jego obecność wiąże się z wikińskim napadem na miejscowy klasztor w roku 793. Fot. DigVentures and Durham Universtiy Część badaczy jest  jednak   zdania, że wikińskie gry typu tafl były na Wyspach o wiele wcześniej znane zanim jeszcze Wikingowie rozpoczęli na dobre ich podbój. Klasztor był usytuowany nie...

Zakochani zawsze szukali pretekstu i okazji do spędzenia nieco czasu we dwoje. W średniowieczu, epoce pełnej zakazów i nakazów jeżeli chodzi o stosunki damsko-męskie, zawsze znaleźli sposób, by spędzić czas z dala od chociażby opiekunów dziewczyny lub zamężnej kobiety. Jest to temat rzeka, zatem skupię się jedynie na jego wąskim wycinku związanym z ideałem miłości dwornej. Miłość dworna jest w pewnym sensie wynalazkiem/wzorcem zachowań zrodzonym na południu XII-wiecznej Francji będących odpowiedzią na lansowaną przez Kościół bratnią miłość między małżonkami, w której nie mogło być miejsca na żadne erotyczne tęsknoty i emocje.Małżeństwo było jedynie instytucją "prawie polityczną".  XII w. jest momentem, w którym nastąpiła do pewnego stopnia emancypacja kobiet. Ich opiekunowie - ojcowie czy mężowie - wyruszali na dalekie wyprawy krzyżowe przez co zyskiwały poczucie niezależności, wyższości i stawały się dominujące w społeczeństwie. Stąd narodził się schemat idealnej miłości...

Zima w pełni. Za pasem również ferie zimowe, które mnie osobiście kojarzą się z godzinami spędzanymi na zabawie w śniegu i na dzikich lodowiskach (jeżeli chodzi o te ostatnie – nie musicie brać ze mnie przykładu). Czy zastanawialiście się kiedykolwiek, jak te zabawy wyglądały ok. 800 lat temu? Bitwa na śnieżki Bitwa na śnieżki wyglądała z całą pewnością identycznie jak dzisiaj – ich lepienie nie wymaga przecież specjalnych umiejętności. Z pewnością była to zabawa bardzo popularna.  Fresk "Styczeń" w zamku Buonconsiglio w Trydencie autorstwa Czecha Venceslao z ok. 1405-1410 r. (Domena Publiczna) Łyżwy Najstarsze łyżwy pochodzą z terenu Szwajcarii i liczą ok 5 tys. lat. Jednak to kraje północy – Szwecja, Norwegia a zwłaszcza pełna jezior Finlandia – przyczyniły się do ich rozpowszechnienia. Pierwsze łyżwy wykonywano ze zwierzęcych kości, zwłaszcza końskich i bydlęcych, rzadziej z kości łosia lub świni. Ze względu na kształt wykorzystywano kości śród...

Podczas dorocznej konferencji Amerykańskich Szkół Badań Orientalnych emerytowany profesor University of Victoria, John Oleson, omówił niewielki, wykonany z piaskowca przedmiot, który w jego opinii może być najstarszą zachowaną bierką szachową. Interesujący tu przedmiot został znaleziony w Humeimie (daw. Hawara) podczas badań archeologicznych prowadzonych 1991 r. Znajdował się on w warstwie datowanej na VII w., czyli okres wczesnomuzułmański. J. Oleson dostrzegł jego podobieństwo do szachowej wieży o kształcie łudząco podobnym do abstrakcyjnej formy szachowej wieży charakterystycznej dla kultury muzułmańskiej i innych kultur pozostających pod jej wpływem. Dwuzębna forma bierki w tamtym czasie w opinii Olesona miała oddawać kształt dwukonnego rydwanu, które w Azji południowo-wschodniej znane były pod koniec VIII w. Bierka ta ma identyczną formę jak inne, analogiczne (ale młodsze o od niej o 100 lat i więcej) znaleziska z terenu Iranu, Syrii, Jordanu i Izraela. Oleson podkreśla,...

Na początki czerwca br. świat obiegła informacja, że znalazła się jedna z 5 zaginionych bierek z XIII w. zestawu tzw. "Szachów z Lewis". Krewni zmarłego, który zakupił ją w 1964 r. za 5 funtów, zanieśli ją do domu aukcyjnego Sotheby's w Londynie. Bierkę  wystawiono na aukcji za 600 tys. funtów. 2 lipca miała miejsce aukcja, na której sprzedano za 735 tys. funtów, czyli w przybliżeniu za blisko 1 mln dolarów. Bierka z tego zestawu po raz pierwszy pojawiła się na takiej aukcji. 82 można podziwiać w British Museum w Londynie, 11 w Museum of Scotland w Endynburgu. Bibliografia: Cascone S., A Lewis Chessman, Bought for $6 and Then Tucked Away in a Drawer for Decades, Just Sold at Auction for Almost $1 Million, "Artnet'news" z dnia 3 lipca 2019 r.,  https://news.artnet.com/market/lewis-chess-piece-auction-result-1591561  (dostęp 21 lipca 2019 r.) /Uwagi? Sugestie? Można a nawet trzeba zostawić komentarz. Proszę o kulturalne wpisy/

Takie cudo każdy chętnie znalazły w odziedziczonym domu po zmarłym krewnym. Mowa o bierce szachowej ze słynnego, średniowiecznego zestawu szachowego, znanego jako "Szachy z Lewis".  Od 200 lat 5 z 93 bierek z tego zestawu uważane jest za zaginione. Jedna z nich przez ostatnie 55 lat spokojnie przeleżała w szufladzie pewnego kolekcjonera w Edynburgu, który zakupił ją za 5 funtów. Krewni zmarłego zanieśli bierkę do domu aukcyjnego Sotheby's w Londynie i z pewnością doznali niemałego szoku, gdy usłyszeli, co to za przedmiot i że zostanie wystawiona na aukcji za 600 tys. funtów. Bierka jest mocno nadgryziona przez czas. Przedstawia postać strażnika będącego odpowiednikiem wieży. Szachy z Lewis odkryto ok. 1831 r. u wybrzeży szkockiej wyspy Lewis. Wykonano je w XII w. w Trondheim w Norwegii. Za wyjątkiem pionów wszystkie mają formy antropomorficzne. Il. 2. Szachy z Lewis (fot. Andrew Dunn / źródło: Wikimedia Commons / CC BY SA 2.0 Generic) Il. 3. Szachy z ...